Analiza e Reuters: Zgjedhjet “tërmet politik” në Kosovë sjellin rikthimin e fuqishëm të Albin Kurtit

Nga Reuters

Një fitore bindëse në zgjedhje për kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, shënon një rikthim të fortë për liderin nacionalist, duke i dhënë fund ngërçit politik në shtetin më të ri të Europës dhe duke përcaktuar potencialisht axhendën e tij të brendshme dhe ndërkombëtare për vitet në vijim.

Me pothuajse të gjitha votat e numëruara, Lëvizja Vetëvendosje e Kurtit kryeson me mbi 49% të votave të hedhura të dielën, sipas rezultateve zyrtare, çka do të thotë se atij i nevojiten vetëm disa partnerë shumë të vegjël koalicioni për të formuar shumicën.

Kjo fitore forcon mandatin e Kurtit për të shtyrë përpara reformat e brendshme, përfshirë zgjerimin e skemave të mirëqenies sociale dhe rritjen e pagave për punonjësit e sektorit publik, megjithëse ai përballet me probleme madhore, si tensionet me Serbinë dhe sistemet shëndetësore e arsimore që mbeten prapa krahasuar me fqinjët ballkanikë të Kosovës.

Ajo sinjalizon gjithashtu një kthesë për Vetëvendosjen, e cila në zgjedhjet e fundit të mbajtura në shkurt nuk arriti të siguronte vota të mjaftueshme apo të formonte një koalicion me partitë më të mëdha opozitare. Si pasojë, parlamenti nuk funksionoi për pjesën më të madhe të vitit 2025, një bllokim që çoi në vonesa në disbursimin e rreth 1 miliard eurove fonde ndërkombëtare, jetike për një nga vendet më të varfra të Europës.

Këto fonde tani mund të zhbllokohen sapo parlamenti të mblidhet dhe të ratifikojë marrëveshjet me Bashkimin Europian dhe Bankën Botërore. BE-ja reagoi ndaj zgjedhjeve duke përgëzuar “angazhimin e fortë të Kosovës ndaj parimeve demokratike” dhe njoftoi se do të lëshojë më shumë fonde për vendin në fillim të vitit të ardhshëm.

Rezultati i saktë i një mandati tjetër për Kurtin mbetet i paqartë, por në lojë janë marrëdhëniet e Kosovës me aleatët e saj historikë ndërkombëtarë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, përpjekjet për anëtarësim në Bashkimin Europian – të cilat Kurti i mbështet – si dhe marrëdhëniet e tensionuara me fqinjin verior, Serbinë.

“Është një tërmet politik që ka shkatërruar partitë opozitare dhe pasojat e këtij rezultati do t’i ndiejmë për dekadën e ardhshme,” tha komentatori politik Ilir Deda.

“Kosova ka vendosur të zëvendësojë pluralizmin politik me një model të qeverisjes shumë të fortë dhe opozitës së dobët, si në vende të tjera të Ballkanit Perëndimor.”

Vota sjell shpresë dhe skepticizëm

Zgjedhjet e së dielës u mbajtën gjatë periudhës së festave, kur diaspora e Kosovës zakonisht ndodhet në vend në numër të madh, gjë që mund ta ketë favorizuar Kurtin, i cili ishte zgjedhur edhe në vitin 2021. Sipas një sondazhi paszgjedhor të realizuar nga Ubo Consulting, 61.7% e votuesve nga diaspora votuan për partinë e kryeministrit.

“Jemi lodhur nga ky bllokim nëntëmujror që na ka kushtuar nervat, i ka kushtuar Kosovës miliona euro dhe ka penguar zhvillimin tonë. Me këtë rezultat ka një zgjidhje, prandaj jemi të lumtur,” tha Tahir Shabani, 58 vjeç, i cili jeton në Gjermani dhe u kthye në Prishtinë për të votuar.

Megjithatë, të tjerë kërkojnë ndryshime të menjëhershme pas ngërçit politik, veçanërisht në cilësinë e jetesës, shëndetësi dhe arsim.

“Institucionet duhet të krijohen dhe shteti duhet të vazhdojë të funksionojë. Kemi shumë punë për të bërë, ashtu siç tha edhe kryeministri. Buxheti duhet të miratohet, marrëveshjet ndërkombëtare duhet të aprovohen dhe duhet të ketë përparim,” tha votuesi nga Prishtina, Skënder Halimi, 52 vjeç.

Tensionet në veri zbuten

Kosova shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008 me mbështetjen e SHBA-ve, përfshirë fushatën e bombardimeve të NATO-s në vitin 1999 kundër forcave serbe që përpiqeshin të shtypnin kryengritjen e shumicës 90% etnike shqiptare.

Pavarësisht mbështetjes ndërkombëtare, vendi me 1.6 milionë banorë është përballur me varfëri, paqëndrueshmëri dhe krim të organizuar. Ndërsa mbi 100 vende e njohin shtetësinë e Kosovës, Serbia, Greqia, Spanja, Rusia dhe shumë të tjera nuk e njohin.

Tensionet me Serbinë shpërthyen dhunshëm në vitin 2023, duke e shtyrë BE-në të vendosë sanksione ndaj Kosovës – pjesërisht për shkak të politikave të Kurtit ndaj pakicës serbe në veri të Kosovës, përfshirë vendosjen e kryetarëve shqiptarë në zona me shumicë serbe dhe detyrimin e serbëve etnikë të përdorin targa kosovare për automjetet e tyre.

Këto masa të BE-së ka të ngjarë t’i kenë kushtuar Kosovës shuma të konsiderueshme financiare. Ndërsa kjo goditi reputacionin e Kurtit brenda dhe jashtë vendit, ai mori një shtysë këtë muaj kur BE-ja njoftoi se do t’i hiqte sanksionet dhe do të lëshonte 216 milionë euro fonde për Kosovën – pikërisht në momentin kur nisi fushata zgjedhore.

Në një deklaratë të hënën, Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, dhe shefja e politikës së jashtme, Kaja Kallas, përgëzuan “angazhimin e fortë të Kosovës ndaj parimeve demokratike” dhe thanë se BE-ja do të lëshojë edhe 205 milionë euro të tjera në fillim të vitit të ardhshëm.

BE-ja i bëri thirrje Kosovës të normalizojë marrëdhëniet me Serbinë, një kusht kyç për anëtarësimin e të dy vendeve në Bashkimin Europian. “BE-ja është e gatshme të organizojë një takim të nivelit të lartë sapo kushtet ta lejojnë,” thuhet në deklaratë.