Hija e parave të huaja dhe “Shell Companies”: Si po ridizajnohet bregdeti shqiptar përmes strukturave të fshehura

Përgjatë viteve të fundit, vija bregdetare e Shqipërisë është kthyer në poligonin më të madh të qarkullimit të kapitaleve në rajon. Ndërsa broshurat me shkëlqim dhe spotet publicitare flasin për “rivierën e paprekur” dhe “standarde evropiane”, realiteti në regjistrat tregtarë, në dokumentet e qeverisë dhe në kontratat e fshehura tregon një histori krejt tjetër. Një histori ku toka nuk u përket më qytetarëve, por fshihet pas rrjetave komplekse të kompanive guaskë (shell companies), parajsave fiskale dhe strukturave strategjike që funksionojnë larg çdo llogaridhënie publike.
​1. Kronologjia e Zhvillimit: Nga toka e parë te mega-projektet e Sazanit dhe Zvërnecit
​Për të kuptuar se si u sheshtësua harta e bregdetit, duhet të ndjekim linjën kohore të vendimmarrjeve që tronditën tregun:
Faza e parë (Përvetësimi i bazamenteve): Në zanafillë të bumit të madh në Rivierë (si në zonën e Palasës), grupe të fuqizuar vendorë si Balfin Group, nën drejtimin e Samir Manes, hodhën themelet e para të resorteve të mbyllura elitare (p.sh. Green Coast), duke siguruar sipërfaqe të mëdha përmes statusit të investitorit strategjik.

Faza e dytë (Hyrja e kapitalit transatlantik dhe fondeve globale): Modeli u ngrit në një nivel tjetër me projektet e bujshme të ishullit të Sazanit dhe zonës së Nartë-Zvërnecit. Këtu, entitete të reja si Atlantic Incubation Partners LLC – të lidhura me fonde ndërkombëtare investimesh si Affinity Partners (nën drejtimin e Jared Kushner) – u bënë pjesë e planeve për resorte me vlerë mbi 1.4 miliardë euro.

Faza e tretë (Kriza dhe përplasja e institucioneve): Ndërsa buldozerët nisën punimet në terren, lëvizjet financiare dhe vendimet e dyshimta të pronësisë detyruan strukturat e posaçme antikorrupsion (SPAK) të nisin hetimet mbi procedurat dhe ndryshimet ligjore që falën apo tjetërsuan pronat e mbrojtura, ndërkohë që Bashkimi Evropian ka lëshuar paralajmërime të forta se këto projekte rrezikojnë hapat e integrimit të vendit për shkak të shkatërrimit mjedisor.

​2. Lidhjet konkrete: Si bashkëpunojnë “Shell Companies” me grupet e mëdha. Kush është pronari i vërtetë (Beneficial Owner)
​Në qendër të çdo transaksioni multi-milionësh në bregdet qëndron mekanizmi i pastër i errësirës financiare. Si funksionon ai në praktikë?
Kompanitë me kapital prej 100 eurosh: Në regjistrat e Qendrës Kombëtare të Biznesit (QKB), shfaqen rregullisht entitete të krijuara pak muaj përpara miratimit të statusit strategjik. Ato figurojnë në letër me kapital minimal themeltar, por brenda natës lëvizin fonde të paimagjinueshme për të kontraktuar studio arkitekturore botërore.

Zinxhiri Offshore: Për të humbur çdo gjurmë, paratë kalojnë përmes strukturave të regjistruara në Qipro, Malta, Holandë apo ishuj të largët sekretë. Emri që shfaqet në kadastër është gjithmonë një administrator formal ose një kompani guaskë pa asete reale fizike në Shqipëri.

Ura lidhëse me oligarkët dhe zhvilluesit vendas:
Për të kapërcyer pengesat burokratike dhe për të zbutur opinionin publik, këto fonde të huaja lidhen ngushtë me oligarkët dhe grupet e mëdha vendase të ndërtimit. Këta të fundit ofrojnë “muskujt” operacionalë në terren dhe lehtësojnë procedurat, ndërsa kontrolli real i fitimeve dhe qarkullimit të parave mbyllet pas dyerve të zyrave ndërkombëtare.

Çfarë zbulojnë regjistrat për pronat e blera në bllok?
Një pjesë e konsiderueshme e vilave në vijën e parë dhe apartamenteve në komplekse të mbyllura regjistrohen në emër të personave juridikë (kompani) ose individëve jorezidentë.
• ​Këto transaksione nuk kalojnë përmes financimeve tradicionale të qytetarëve, por përmes lëvizjeve të kapitaleve të mëdha që trajtojnë pronën thjesht si një instrument ruajtjeje vlere, duke krijuar një hendek të pashmangshëm mes çmimeve reale të tregut dhe ekonomisë së familjeve që jetojnë aty gjatë gjithë vitit.

Deformimi i tregut dhe çmimeve: Kur apartamentet dhe vilat në vijën e parë blihen në bllok nga entitete juridike ose jorezidentë që i mbajnë dyert mbyllur 10 muaj të vitit, çmimet shkëputen përfundimisht nga fuqia blerëse e familjeve shqiptare, duke e bërë të pamundur strehimin për brezin e ri. Shpesh këto prona shërbejnë si “banka të sigurta” për të fshehur pasuri të paligjshme

Paaftësia për të mbajtur përgjegjësi: Nëse projektet dështojnë, nëse mjedisi shkatërrohet apo nëse kontratat shkelen, shteti dhe komuniteti përballen me një mur kompanish guaskë pa adresë fizike ekzistuese, ku askush nuk mban përgjegjësi ligjore./ Marrë nga Dosja33.al